Wonen en werken moet weer van mensen worden

Deze blog is overgenomen van de website ” corporatieportretten”, die mede door een van onze bloggers (Carry Bomhof) wordt beheerd. De komende edities van CorpoScoop zullen we een aantal van deze portretten ook hier publiceren. Volgens ons zijn ze meer dan de moeite waard, vandaar! Is je nieuwsgierigheid niet te stuiten, volg dan deze link: http://organisatieportretten.nl/category/corporatieportretten/ 

“Corporaties zijn te belangrijk om van niemand te zijn. Wij gaan over essentiële dingen: het goed en betaalbaar wonen van mensen, die dat op eigen kracht niet kunnen organiseren. Dat moet je je realiseren als je bij een corporatie werkt. Het is geen koekjesfabriek.” René Scherpenisse, directeur-bestuurder van de Tilburgse corporatie Tiwos, kan met passie vertellen over wonen, het werken aan wonen en de maatschappelijke rol van woningcorporaties. Hij maakt zich daar zorgen over. “De corporatiesector lijkt van haar oorsprong te zijn afgedwaald sinds de brutering. Wij zijn teveel in het marktdenken doorgeschoten. We moeten terug naar onze wortels. Die liggen in de gemeenschap waar wij werken. Wonen moet weer van mensen worden.” Een gesprek over legitimiteit van woningcorporaties, piramidisering, koning burger en drijfveren.

Legitimiteitscrisis
Er gebeurt veel in de corporatiesector de laatste jaren. De financieel-economische crisis heeft grote effecten op de woningmarkt en daarmee ook op het werk van corporaties. Daarnaast is er een forse legitimiteitscrisis. René Scherpenisse “De legitimiteitscrisis is veel ernstiger dan de financieel-economische crisis. Er is grote verwarring in de sector over de vraag waarvoor wij nu zijn en wat we te doen hebben. Die verwarring is al een tijd gaande en gaat verder dan de incidenten in de sector die de pers halen.” Ter illustratie tekent Scherpenisse een driehoek, waarin de positie van maatschappelijke organisaties staat weergegeven. (zie afbeelding, ontleend aan publicaties W.v.d. Donk).
“Corporaties zijn ooit aan het begin van de vorige eeuw opgericht vanuit de gemeenschappen, de hoekpunt linksonder. Die gemeenschappen dat waren de kerk, de vakbonden. Daarnaast stonden ook wel private partijen aan de oorsprong van veelal woningbouwverenigingen. Na de Tweede Wereldoorlog werd de invloed van de overheid dominant in het functioneren van corporaties. Corporaties voerden het overheidsbeleid uit. Dat is de bovenste punt in de driehoek. Tot de brutering. Vanaf dat moment zijn corporaties zich meer als marktpartijen gaan gedragen; de hoek rechtsonder. Daar horen ook de ontwikkelingen als schaalvergroting bij. Je hoort de verschillende perspectieven van waaruit corporaties werken ook terug in hun taalgebruik. Corporaties die zich geworteld voelen in de gemeenschappen praten over bewoners als ‘onze mensen’. Vanuit het overheidsperspectief spreken corporaties over ‘huurders’: met rechten en plichten. Bij een sterke marktprofilering noemen wij onze bewoners ‘ klanten’, die zich bewegen op de markt van vraag en aanbod.”

Piramidisering
Wat zijn achteraf bezien de effecten van het werken volgens het marktparadigma geweest op de werkwijze van corporaties? René Scherpenisse: “De periode na brutering heeft een aantal positieve ontwikkelingen laten zien: professionalisering bijvoorbeeld. Die professionalisering heeft bijgedragen aan het verbeteren en vernieuwen van dienstverlening. Daarvoor is een zekere schaalgrootte nodig. Sinds de brutering zijn door fusies grotere corporaties ontstaan, met meer mogelijkheden voor professionalisering en vernieuwing. Schaalvergroting kent ook schaduwkanten. Het kan er toe leiden dat besluitvorming en dagelijkse praktijk steeds verder uit elkaar komen te liggen. Als je niet uitkijkt neem je als bestuurder van een grote corporatie alleen nog maar besluiten op basis van spreadsheets. Medewerkers moeten dan ten behoeve van de informatievoorziening aan bestuur en toezichthouders steeds meer verantwoording afleggen over hun activiteiten en vastleggen in rapportages. Daardoor komen ze minder aan die activiteiten-zelf toe. Herman Wijffels heeft dat ooit omschreven als piramidisering. Die ontwikkeling zie je ook bij andere maatschappelijke instellingen, zoals in de zorg- en de onderwijssector bijvoorbeeld. Ik vind dat een negatieve ontwikkeling.”

Hij is blij met de schaalgrootte van Tiwos: een corporatie van circa 8.000 woningen en honderd medewerkers. René Scherpenisse. “Ik weet wat er aan de hand is binnen onze organisatie, ik zie regelmatig huurders en vang signalen op van medewerkers over wat er gaande is in buurten en wijken. Daarmee kunnen we invulling geven aan onze wens om dichtbij mensen te staan.”

Zelfredzaamheid versterken
Onlangs heeft Tiwos een nieuw beleidsplan opgesteld. Voorafgaand heeft er een intensieve discussie plaats gevonden, binnen de organisatie. ”Wij hebben onderling én met de stad veel gesproken over onze bestaansreden: waar zijn we voor? Daarbij hebben wij bij Tiwos met nadruk gekozen voor het werken met en voor de Tilburgse gemeenschap. Sociaal, dichtbij, betrokken: dat zijn we en vanuit die instelling werken voor we voor ‘onze mensen’. We gaan het daarbij wel anders doen dan voorheen; we trekken ons niet terug, maar we willen vooral investeren in zelfoplossend vermogen. Circa 80 procent van onze bewoners kunnen heel goed zelf verantwoordelijkheid dragen. Er vindt veel vrijwilligerswerk plaats bijvoorbeeld. Wel zie je dat onze bewoners weinig eigen initiatief ondernemen als het gaat om het zorgen voor de buurt. De opstelling is die van een klant uit het marktparadigma: ik betaal toch mijn huur, dan moet de corporatie de rotzooi in de buurt maar opruimen is daar een passende denkwijze bij. Jos van der Lans heeft dat ooit omschreven als Koning Burger. Onze medewerkers hebben de neiging om de verantwoordelijkheid van bewoners over te nemen. Vanuit de beste bedoelingen: een welgemeende zorg voor hun mensen. Dat moet anders: wij willen faciliterend zijn aan onze gemeenschap, ondersteunen waar nodig is, maar de verantwoordelijkheid bij de bewoners houden,” aldus René Scherpenisse.

Naast die 80 procent van zelfredzame huurders, blijft er nog 20 procent over aan groepen die een andere benadering vragen. René Scherpenisse: “Dat zijn mensen die moeite hebben om het hoofd boven water te houden in de samenleving. Multiproblem gezinnen bijvoorbeeld of mensen met beperkte intellectuele vermogens. Daar moeten we voor blijven zorgen. Dat betekent voor onze medewerkers veel meer maatwerk leveren: zorgen waar het moet, faciliteren waar het kan. We hebben daarom bij Tiwos onze gebiedsteams veel meer autonomie en beslissingsruimte gegeven. Dat blijkt best lastig te zijn. Medewerkers willen graag duidelijkheid en richtlijnen. Nu moeten ze veel meer zelf keuzes maken, op basis van wat zij denken dat goed is in die specifieke situatie. Niet alleen het wonen maar ook het werken moet weer van mensen worden.”

Drijfveren
Binnen Tiwos wordt regelmatig gesproken over drijfveren, als onderdeel van leiderschap. “We zijn geïnspireerd geraakt door de presentatie van Simon Sinek op internet, waarin hij stelt dat het antwoord op de vraag waarom je doet wat je doet, van essentieel belang is voor de activiteiten die je doet en de relatie die je met de buitenwereld onderhoudt. Wij praten regelmatig over wat ons motiveert, niet alleen in het MT maar ook met de mensen van de werkvloer. Het denken daarover en het handelen daarnaar willen we zoveel mogelijk aanwakkeren binnen onze organisatie. Het vormt de richtsnoer voor de keuzes die wij maken. Het werken voor ‘onze mensen in de gemeenschap’ zit in de genen van dit bedrijf.

Waar liggen de belangrijkste drijfveren van René Scherpenisse-zelf?
“Het bieden van kansen aan mensen die daar niet vanzelfsprekend over beschikken is een belangrijke drijfveer in mijn werk. Wat het werken bij corporaties voor mij boeiend maakt, is de combinatie met de ondernemende kant: de investeringen en de stenen. Corporaties zijn een ideaal vehikel om mensen vooruit te helpen. Goed wonen is immers essentieel om mensen mee te kunnen laten doen in de maatschappij. Corporaties leveren daar een onmisbare bijdrage in.”

Over het beleidsplan van Tiwos is een illustratief filmpje gemaakt, dat te vinden is op: http://www.youtube.com/watch?v=gEgUhrsabzs

Door: Hanneke de Zwart & Carry Bomhof
www.organisatieportretten.nl/category/corporatieportretten

Dit bericht werd geplaatst in Beleid en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s