Toezicht: De laatste pomp voor de grens?

Dag van het CommissariaatBas ter Stege
Op de Dag van het Commissariaat kwamen onlangs in Madurodam toezichthouders en commissarissen van beursgenoteerde ondernemingen tot ideële instellingen bijeen. Een breed gremium om ook kennis te nemen van de uitkomsten en aanbevelingen van Het Nationaal Commissarissen Onderzoek 2012. ‘Is er toekomst voor het toezicht?’ was een van de hoofdvragen die tijdens de dag centraal stond.

Wet Bestuur en Toezicht
De nieuwe Wet Bestuur en Toezicht is een nieuw kader waarbinnen deze vraag kan worden beantwoord. De wet (TK: 31763) is sinds 1 januari dit jaar van kracht en stelt onder andere een wettelijk maximum aan het aantal toezichtsfuncties per persoon met als doel de kwaliteit van het toezicht te verbeteren, belangenverstrengeling te voorkomen en de impact van het zogenoemde ‘old boys network’ te verkleinen.

Corporate governance codes
Ook in het artikel ‘Old boys krijgen het minder druk’ (VK, 29-01-13) worden de resultatenplaatje huis het commissarissenonderzoek gepresenteerd. Klassiekers als het – tamelijk stabiele – profiel van de commissaris, aard en omvang van tijdsbesteding, beloning en motivatie (“reputatie en maatschappelijk belang van de onderneming”) passeren de revue. Dit jaar staat het meer specifieke themaonderzoek in het teken van de corporate governance codes. Sinds de Code-Tabaksblat eind 2004 in werking is getreden, is er veel veranderd. De modernisering van het commissariaat – denk aan gewenste competenties – heeft er een impuls door gekregen.

Transparantie over maatschappelijke relevantie
Een van de gevolgen van ‘Tabaksblat’ is het gestaag uit de grond schieten van de talloze sectorcodes: corporaties, zorg, kinderopvang enzovoort. Interessant bovendien: welke sturingsfilosofie hebben deze afzonderlijke codes? Zijn ze gericht op maatschappelijk uitgangspunten (‘principal-based’) of juist regulering (‘rule-based’)? En wat betekent dit voor de onderlinge samenwerking tussen de betreffende partijen? De meerderheid van de commissarissen uit de sectoren familiebedrijven, zorginstellingen, woningcorporaties en onderwijsinstellingen heeft een voorkeur voor een sectoroverstijgende code, dit in tegenstellingen tot de mening van commissarissen bij beurgenoteerde ondernemingen, zo blijkt uit het onderzoek. De onderzoekers (EUR, Nyenrode) stellen dat “een sectoroverstijgende code zou kunnen bijdragen aan meer effectief en efficiënt toezicht” want (…) “de uitgangspunten van goed ondernemingsbestuur zijn (…) sectoroverstijgend”.

Corporate governance hoogleraar Paul Frentrop (Nyenrode) betoogde zelfs corporate vrouw en kindgovernance codes geheel af te schaffen om verdere groei van vertrouwen in de “beroepsgroep” mogelijk te maken. Een ontwikkeling die het onderzoek in “in algemene zin” constateert is het toenemende belang van (zelf-)evaluatie. Ook Frentrop ziet dit als het nieuwe instrument. Uit groepsgesprekken op de Dag van Commissariaat komt naar voren dat zelfevaluatie an sich zeer waardevol is, maar dat het de transparantie gebiedt dat deze bevindingen – in het licht van de maatschappelijke taak of relevantie waarover de organisatie verantwoording wil afleggen – wel met partners en stakeholders gedeeld zouden moeten worden.

Commissaris 3.0
Met de onderzoekers ‘deel’ ik de constatering – als toezichthouder bij een toegelaten instelling voor medisch specialistische zorg – dat het toezichthouden op strategie en risico’s bovenaan staat op de lijst waarop commissarissen toezichthouden. In dit licht vereisen maatschappelijke verwachtingen en veranderingen een toezichthouder die actief, open en in dialoog is. Tegelijkertijd is hij of zij inspirator, werkgever en (nog steeds) controleur. Blijft de toezichthouder daarom de “laatste pomp voor de grens”?

Meer informatie over het Nationaal Commissarissen Onderzoek: www.nyenrode.nl/ncgi

Geschreven op persoonlijke titel.
Door: Bas ter Stege -werkzaam bij tweenultwee (www.partnerinleefbaarheid.nl)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Beleid en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s