Prestatieafspraken; wetgeving en de praktijk

Uit onderzoek blijkt dat 269 gemeenten en 286 corporaties betrokken zijn bij het maken Hanneke de Zwartprestatieafspraken op het gebied van de volkshuisvesting; deze afspraken hebben betrekking op 78 % van de sociale huurvoorraad. In totaliteit wordt er slechts in 51 % van alle gevallen een overeenkomst afgesloten. Een verklaring hiervoor is dat er met name in de grotere steden (G4, 87%) overeenkomsten tussen gemeenten en corporaties worden afgesloten en minder in kleinere gemeenten (minder dan 50 %). Alle gegevens zijn te vinden in de ‘Analyse Prestatieafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties 2013’ die Minister Blok in november 2013 heeft aangeboden aan de Tweede Kamer

Wetgeving
Door de voorgenomen wetgeving van Minister Blok wordt het maken van prestatieafspraken, op basis van woonvisies, steeds belangrijker. De herzieningswet en de novelle zetten in op een verdere versterking van de lokale sturing en goede prestatieafspraken. Ook de commissie Dekker ziet een stevige rol voor prestatieafspraken in relatie tot de woonvisie van de gemeente. De relatie tussen gemeente en corporatie wordt hierin wederkerig en verplichtend genoemd; de gemeente is leidend hierin.

De verplichte woonvisie vormt het uitgangspunt voor de activiteiten van de corporatie in de gewenste samenwerking tussen gemeente en corporatie. De corporatie wordt geacht naar redelijkheid bij te dragen aan de uitvoering van het gemeentelijke beleid. De corporatie verstrekt de gemeente voor 1 juli, voorafgaand aan het begrotingsjaar,een meerjarig overzicht van voorgenomen activiteiten. Ook komt er een arbitrageorgaan dat bindende uitspraken doet als gemeente en corporatie niet tot overeenstemming komen. De positie van de huurdersorganisatie wordt versterkt en de Minister krijgt een actievere rol over de wijze waarop corporaties met gemeenten afspraken maken.

Praktijk
Enkele belangrijke conclusies worden uit het rapport gelicht.

Verhoudingen
De verhoudingen tussen gemeenten en corporaties zijn over het algemeen goed, dit vindt een grote meerderheid van beide partijen. De transparantie wordt als iets minder ervaren; 69% procent van de gemeenten vinden dat de corporaties transparant opereren. Bij de corporaties is dit net wat minder. Meer dan de helft van de corporaties vindt dit.

Gemeenten en corporaties plaatsen kanttekeningen bij de samenwerking. De samenwerking wordt belemmerd door persoonlijke verhoudingen, reorganisaties bij de corporatie, beperkte investeringsmogelijkheden van de corporatie en het niet nakomen van afspraken. Corporaties zien knelpunten in de gemeentelijke ambtelijke en bestuurlijke organisatie. Personele wisselingen, kwantitatief en kwalitatief beperkte ambtelijke capaciteit en het niet willen maken van afspraken of het niet nakomen van afspraken. Op dit gebied van verwachtingsmanagement van de samenwerking is nog wel wat te verbeteren, blijkt uit het rapport.

Bovendien hebben externe factoren invloed op de samenwerking. Economische crisis, stagnatie op de woningmarkt, nieuwe staatssteunregelgeving, saneringsheffing en verhuurdersheffing worden genoemd als factoren. Beide partijen beoordelen de negatieve invloed van de heffingen op de afspraken als groot (van 66 % tot 88 %). De effecten zijn te merken in het proces van totstandkoming van de afspraken en in de inhoud van de afspraken.

Woonvisie
Corporaties onderschrijven de woonvisie van gemeenten. Beide partijen zijn het in ruime meerderheid met deze stelling eens. Ook over de stelling dat de activiteiten van de corporaties ondersteunend zijn aan de gemeentelijke woonvisie bestaat weinig verschil van mening. Dit onderschrijven 84 % van de corporaties en 72 % van de gemeenten. Gezien de wetgeving die er op dit terrein aankomt, is dit goed nieuws.

Wel denken partijen anders over de vraag of de corporatie voldoende investeert in de gemeente. Iets meer dan de helft van de gemeenten is het hiermee eens en meer dan driekwart van de corporaties. Gemeenten verwachten dus meer van corporaties dan dat corporaties leveren en corporaties vinden dat ze voldoende investeren.

Inhoud
Veel afspraken worden gemaakt over nieuwbouwproductie, kernvoorraad, senioren, gehandicapten, statushouders, woonruimteverdeling, duurzaam bouwen, verkoopbeleid en grondprijzenbeleid.

De hardheid van de afspraken over een onderwerp waarderen beide partijen gemiddeld met een 6. De onderwerpen statushouders (7,5) en kernvoorraad (7,3) scoren qua hardheid van de afspraken hoger. De hardheid van de afspraken zegt iets in hoeverre de afspraken SMART gemaakt zijn.

Het realiseren van nieuwbouw wordt meer dan tweekeer zo vaak genoemd als het huisvesten van middeninkomens. Kennelijk wordt het huisvesten van middeninkomens over het algemeen niet als een probleem ervaren. Wat op zich tegenstrijdig is met andere signalen uit de volkshuisvesting.

Het maken van prestatieafspraken is en blijft een belangrijk instrument voor het realiseren van de sociale woonopgave. Woonvisies zijn de basis voor het maken van prestatieafspraken. De toekomst zal leren in hoeverre de externe factoren en het verschil in verwachtingsmanagement de te maken woonvisies en prestatieafspraken gaan beïnvloeden. Vervolgonderzoek naar prestatieafspraken gaat meer inzicht geven.

Voor de individuele gemeente en corporatie is het interessant te onderzoeken in hoeverre de gemaakte prestatieafspraken afwijken of overeenstemmen met de resultaten van het onderzoek.

Rapport in opdracht van het Ministerie BZK: ‘Analyse van prestatieovereenkomsten tussen gemeenten en woningcorporaties in 2013’, november 2013, Bureau Severijn

Door:
Hanneke de Zwart -werkzaam als Zelfstandig adviseur volkshuisvesting
(www.corporaad.nl)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Financien en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s